İzmir’in kalbine açılan kapı: Lozan

Lozan için güneş körfezden doğar, Kültürpark’tan batar. Cumhuriyet’in izlerini taşıyan Lozan Kapısı, tarihin yaşayan bir simgesi. 12 Mayıs 1938 tarihinde Türkiye Büyük Millet Meclisi, İzmir Enternasyonal Fuarı’nda  yaptırılacak pavyon ve eğlence alanlarının inşaatı için  üç ay süreyle bir Fransız mimar olan Maurice Louis Gauthier’in görev yapmasına karar verdi. Fuar için yabancı bir mimarın seçilmesindeki temel sebep sergi konusunda uzmanlaşmış ve tecrübeli bir mimara ihtiyaç duyulmasıydı. Gauthier, 1930’lu yılların Türkiyesi için cumhuriyet kavramını yansıtmak amacıyla Lozan Kapısı’nı kule formunda inşa etti. Ve 2016 biterken Lozan Kapısı da 78 yıllık tarihini geride bırakmaya hazırlanıyor. Kentin yaşayan kültürü, 2013 yılında Gezi Parkı eylemleri sırasında ciddi hasar aldıktan sonra onarılarak eski haline geri döndü. Şimdiyse fuar alanının taşınmasına karşı ayakta durmaya çalışıyor.

Karaağaç’tan İzmir’e Lozan’ın Hikayesi
Edirne Karaağaç, 24 Temmuz 1923’te imzalanan Lozan Antlaşması’yla Türkler’e savaş tazminatı olarak bırakıldı. Bu antlaşmadan sonra Karaağaç’ta bulunan meydana da Lozan adı verildi. Lozan Antlaşması aslında İzmir ve Ege’nin kaderini belirleyen bir antlaşmadır. İzmir’de bulunan birçok bulvar, meydan ve cadde isimleri tarihi yaşatır. İzmir Enternasyonel Fuarı’nda bulunan Lozan Kapısı fuarla şehrin buluştuğu noktadır. Bu yüzden kapının bulunduğu meydana da Lozan Meydanı ismi verilmiştir. Kent kültürünün önemli sembollerinden olan İzmir Enternasyonel Fuarı, fuar kültürüyle iç içe bulunan Lozan Pastanesi, Lozan Taksi Durağı gibi mekanlarla bulunduğu noktaya yıllardır kök salmış durumda.

Yarım Asırlık Pastane
Meydan aynı zamanda  ismini verdiği pastaneye ev sahipliği yapar: Lozan Pastanesi’ne. 1969’da Osman Pelit tarafından kurulan Lozan Pastanesi, kurulduğu yıldan beri İzmir’in tarihinde köklü bir şekilde yer alıyor. Dondurma, İzmir ve fuar kelimelerinin buluştuğu mekan özellikle 70’li ve 80’li yıllarda yaz akşamları fuarda düzenlenen konser, sergi ve panayır çıkışları dondurma yemek isteyen İzmir halkı için uğrak bir mekan. Son dönemde fuarın içinde yer alan hayvanat bahçesinin taşınması ve ardından fuarın tamamen başka bir semtte açılmış olması İzmirliler için tartışma konusu oldu. Bu durum devam ederken Lozan Pastanesi popülerlik yarışına girmeden, bu kültürü kaybetmek istemeyen ziyaretçilerinden ödün vermeden ayakta durmayı başarıyor.

Geçmişte ve Günümüzde Kültürpark
1922 yılının Eylül ayında yanıp kül olan İzmir, 1923 yılının başlarında küllerinden yeniden doğar. Türkiye ekonomisi için atılan ilk adım; iktisat kongresi toplanır. Kongrenin İzmir’de toplanmasının amacı şehrin, kurtuluşun sembolü olmasıdır. Kongrede alınan kararla İzmir Enternasyonel Fuarı’nın temelleri atılmış olur. Ardından yapılan “İzmir Dokuz Eylül Panayırı” fuarın gelişimindeki ikinci aşamadır. İktisat Kongresi Sergisi’nin başarılı geçmesi ve ilgi görmesinin ardından Mustafa Kemal Atatürk “İzmir’de fuarlar tertip edilmesini” ister. Bu sırada,  Atatürk’ün silah arkadaşlarından Kazım Dirik 1926 yılında İzmir’e vali olarak atanır. Kazım Dirik, savaş sonrası tahrip olan şehrin eski haline geri dönmesi için sosyal, kültürel ve ekonomik anlamda kentin canlanmasını sağlar.

Araf Dergi

Cevap ver

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir