İzmir’deki Çok Kültürlülüğün Resmi: Havra Sokağı

Hafızalarda sürekli yerlerin ıslak olmasıyla yer edinmiş bir sokak… Bir yanda 7000 yıllık Tarihi Kemeraltı Çarşısı, öteki tarafta modern yaşamın yozlaşmış alışveriş kültürüne karşı varlığını sürdürmeye çabalayan esnaflarıyla Havra Sokağı…

1492-94 tarihleri arasında İspanya ve Portekiz’den sürülen Yahudiler, Osmanlı tarafından kabul edilince Selanik, İstanbul ve İzmir’e yerleştiler. Takvimler 1910’lu yılları gösterdiğinde, İzmir’deki Yahudi nüfusu 40 bine yaklaştı. Bu sayı, o tarihte Müslüman ve Rumlar’dan sonra İzmir’in üçüncü sıradaki kalabalık nüfusuydu. Laventenler şehir merkezinden uzakta özellikle Karşıyaka ve Bornova’da yaşarken, Müslüman ve Yahudiler Kadifekale’nin yamaçlarında toplandılar. Bir kısım Yahudi, 1948’de kurulan İsrail’e göç ederken kalanlar Alsancak bölgesine yerleşti. 1940’lı yıllara gelindiğinde, İzmir’deki Yahudi nüfusu altı bine kadar geriledi. O yıllarda Yahudiler’in yaşadığı merkezlerden birisi de Havra Sokağı’ydı.

Osmanlı’nın yükseliş döneminden erken Cumhuriyet dönemine kadar İzmir, bu topraklardaki çok kültürlülüğün bir portresiydi. Günümüzde İzmir’i  “gavur” yapan bu çok kültürlülük, Tarihi Kemeraltı Çarşısı’nı İkiçeşmelik’e bağlayan sokağı, Havra Sokağı’nı akıllara getiriyor. Uzun yıllardır dokusunu koruyan sokak, ilk zamanlar Yahudi yerleşimi olarak biliniyordu. Şimdilerde sokakta Yahudiler’den geriye, sokağın etrafındaki havralar (sinagoglar) kalmış yalnızca.

Havra Sokağı, Yahudiler’in yoğun yaşadığı dönemlerde uğrak bir alışveriş noktasıydı. Ancak modern kent yaşamında çoğu insan mutfak alışverişleri için süpermarketleri  tercih ediyor. Havra Sokağı, alışverişini küçük esnaftan yapmak isteyenler için hâlâ büyük bir cazibe merkezi. Buradaki esnaf, varlığını koruma mücadelesi veriyor. Son dönemdeki siyasi ve ekonomik krizler sokaktaki esnafı da derinden etkilemiş durumda. Burada manavlar, şarkütericiler, kasaplar, aktarlar ve balıkçılar var. Eskisi kadar gelip gideni olmasa da bu sokağın müdavim müşterileri var. Özellikle haftasonları epey kalabalık oluyor sokak. Yaşanan ekonomik kriz birçok esnafı isyan ettirse de her gün dükkanlarını açıp müşterilerini karşılıyorlar.

Araf Dergi

 

Bir yorum

Cevap ver

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir